Uit de oude doos: Carnaval

Twee jaar geleden schreef ik onderstaand stukje over Carnaval. Aangezien dit toen door waarschijnlijk maar weinig mensen gelezen is, hierbij de herkansing :)

Een aantal van mijn (inmiddels dus oud-) collega’s zal de komende dagen niet aanwezig zijn op het werk. Zij wonen namelijk in Oeteldonk, wat betekent dat zij zich drie dagen lang in het feestgedruis zullen storten. Ook het dorp waar ik oorspronkelijk vandaan kom, Vlearmoesdorp, staat drie dagen in het teken van ‘de omgekeerde wereld’ en veel drinken. Maar wat is toch de reden dat volwassen mensen zich drie dagen lang zomaar niets aantrekken van wat andere mensen denken?carnavalCarnaval is, met al haar gebruiken, niet van oorsprong een kerkelijk feest. Net als Valentijnsdag is het onder andere terug te brengen tot de Romeinen en de Germanen.

Er werd vroeger in de periode van eind december tot eind maart regelmatig gefeest om het nieuwe jaar, de terugkeer van de zon en daarmee vruchtbaarheid te eren en af te dwingen. De dodenverering speelde hierbij een grote rol. Gekleed in dierenhuiden en met maskers op probeerden ze in contact te komen met hun voorouders. De vermomming was hierbij belangrijk, want gehuld in een masker maakte je automatisch deel uit van de dodenwereld en was je niet echt meer van de overledenen te onderscheiden. Door de doden blij te maken met offers als eten en drinken, hoopte je er een goed en vruchtbaar nieuwjaar voor terug te krijgen.

De Romeinen vierden eind december de Saturnalia, een feest ter ere van Saturnus, god van de landbouw. Deel van dit festijn was dat de slaven werden vrijgelaten om zo hun meester voor de gek te mogen houden. Daarnaast verkleedden mensen zich en werd er een schijnkoning gekozen. (gebruiken die ook nu nog voorkomen, denk aan prins carnaval).

Na ruim 500 jaar geprobeerd te hebben om deze feesten uit te bannen, dacht de katholieke kerk ‘if you can’t beat them, join them’. In 1091 na Christus werd vastgesteld dat Aswoensdag het begin is van de 40 dagen durende vastentijd tot aan Pasen. Dat maakte de dinsdagavond vastenavond, waarop er uitbundig gegeten en gedronken mocht worden om de vastentijd in te luiden. En in 1248 werd besloten dat er zelfs enkele dágen vastenavond gevierd mocht worden. Het feest van overvloed was geboren. Er wordt beweerd dat het woord carnaval een samentrekking is van ‘carne’ en ‘vale’, dat zoveel betekent als ‘vaarwel vlees’. Dit omdat er tijdens de vastentijd geen vlees gegeten mocht worden.

Tijdens de reformatie in de 16e eeuw is het carnaval een tijdje ‘uit’ geweest. Het zou de echte christelijk feesten (Kerstmis, Pasen en Pinksteren) devalueren en bovendien vasten de protestanten niet wat het feest nogal overbodig maakte. Toen de katholieken en de protestanten weer met elkaar in één dorp konden wonen, kwam het carnaval weer in de mode. Het werd zelfs een waarmerk voor de katholieke levensstijl. In de 19e eeuw ontstond het georganiseerde carnaval met de oprichting van talrijke carnavalsverenigingen en men verkleedde zich graag als historische figuren en beroemde personen. Ook kwamen er optochten en zo werd carnaval een volksfeest dat alles ondersteboven haalt als tegenhanger voor de saaie en normale realiteit; de omgekeerde wereld.

Een feest dat vandaag de dag nog springlevend is en wat het hart van menig Brabander, Limburger, bierbrouwer (en echtscheidingsadvocaat) sneller laat kloppen. Alleen dat vasten zit er niet meer in. Het is normale leven is al pittig genoeg zonder.

Er was eens…

Zo beginnen een paar van mijn lievelingsverhalen; sprookjes! Waarschijnlijk zijn er maar weinig mensen in Nederland niet opgegroeid met Sneeuwwitje die samenwoonde met haar Zeven dwergen, met Doornroosje die wel 100 jaar moest slapen voordat ze eindelijk wakker werd gekust en Assepoester die op haar frêle knietjes de erwtjes uit de as moest vissen terwijl haar stiefzusters wél naar het bal met de prins gingen.mutsenVroeger waren sprookjes een stuk minder lief en zeker niet voor kinderoortjes bestemd. Bloedvergieten was aan de orde van de dag en er kwamen gevaarlijke wezens in voor. Nee, ze leefden maar zelden lang en gelukkig. Aan het begin van de negentiende eeuw verzamelden de Duitse gebroeders Grimm deze volksvertellingen en bundelden er maar liefst 200 in het boek Kinder- und Hausmärchen; zeer geschikt voor de kleintjes en voorzien van moraal.

Naast sprookjes ben ik ook erg fan van mythen en sagen. Hier de bestaat de populatie uit onder andere dwaallichtjes, Witte Wieven, weerwolven, boomgeesten en nachtmerries…wezens die ’s nachts op je borst gaan zitten en je nare dromen brengen, of erger… En ik kan hier nog uitgebreid over doorgaan maar doe ik wel een andere keer :)

mastering_bambi

Bovenstaand plaatje is een still uit de film Mastering Bambi van Persijn Broersen & Margit Lukács. Ze maakten een remake van de bekende Disneyfilm uit 1942, maar dan zonder de dieren zodat de natuur zelf naar voren komt.

Deze film, maar ook schilderijen van Roodkapje die in een woonwagenkamp woont en andere sprookjesachtige werken zijn nu te zien in de tentoonstelling “Er was eens…” bij Concordia in Enschede (daar waar ik werk, weet u wel) Leuk voor kleine kinderen maar ook voor grote kinderen. Dus loop eens binnen…als je toevallig in de buurt bent…en durf te verdwalen in het sprookjesbos. Wie weet wat of wie je tegen komt.

Bijna post-kerst-depressie

Het idee is dus om hier twee keer per week iets te plaatsen. Dus…so far so good… :)

Afgelopen week was ik even bij een tuincentrum annex woonwinkel hier de buurt, om de jaarlijkse amaryllis bloembol te scoren. Vorig jaar was het er met alle verhuis- en verbouwstress niet van gekomen, maar nu was er eigenlijk geen goede reden om het niet te doen. Dus daar ging ik met mijn vrachtwagentje (lees: koosnaam voor m’n champagnekleurige Suzuki Wagon R+ die eigenlijk gewoon beige is).vrachtwagentje

Het was er bijzonder rustig, maar goed het was woensdag eind van de middag dus dan mag dat. De amaryllis was snel gevonden, maar voordat je dan bij de kassa staat, ben je wel even onderweg. Het was natuurlijk uitverkoop en er stonden leuzen als ‘Kerstboom eruit! Kamerplant erin!’, vergezeld door rijk bloeiende orchideeën om je te verleiden er gehoor aan te geven.

Ook op de kerstafdeling was er sale. Dat was toch wel een domper op mijn humeur. Wat een mistroostig en bijna naargeestig gebeuren. De treintjes waren stilgevallen midden op hun route en in alle huisjes was het donker. De kerstlampjes waren uit, zaten in de knoop. Op de tafels lagen kapotte kerstballen en onthoofde sneeuwpoppen en de glitterkaarsen stonden opeens wat overdressed naast de gewone kaarsen. Toch nog twee kerstballen gered van deze ellende; die mogen straks als eerste de boom in.

amaryllis-kerstballenVan mij mag het wel bijna lente worden; met lammetjes en bloesem om weer blij van te worden. Al kijk ik stiekem ook wel uit naar een flink pak sneeuw en schaatsen op de vijver…

Creatieve doelen

Gelukkig 2016!
Dit jaar doe ik het anders. Geen goede voornemens, maar creatieve doelen.
Zoals het (weer eens) starten van een blog. Maar deze keer acht ik de kans groot dat het gaat lukken dit vol te houden, aangezien ik elke week twee hele dagen (de luxe) tijd heb om aan mijn bedrijf en aanverwante zaken te besteden. De andere drie dagen werk ik bij Concordia Film | Theater | Expositie in Enschede, als marketing-communicatie medewerker. Zo leuk!

Afgelopen maandag weer begonnen met werken na een kleine twee weken vakantie. Wat ging die tijd snel zeg, zo met die kerstdagen en oud&nieuw. De overige dagen best druk geweest; de woonkamer op z’n kop gezet op zoek naar een nieuwe betere indeling (uiteindelijk alles weer terug gezet zoals het was), nog wat klusjes gedaan in huis (want het huis is nooit af) en met mijn moeder nieuwjaarsrolletjes gebakken in de tuin.

knieperkes

n de Achterhoek heten die dingen knieperkes, omdat je het ijzer waarin je ze bakt dichtknijpt (kniept). In het nieuwe jaar eet je ze als rolletje, want dan moet het nieuwe jaar zich nog uitrollen. Aan het einde van het jaar eet je ze eigenlijk plat, want het oude jaar heeft dan al haar geheimen al laten zien.

Vandaag eerst maar eens een lijstje maken van alle creatieve doelen die ik dit jaar wil halen. Ben gek op lijstjes ☺